Nhằm tăng cường cơ sở pháp lý trong phát hiện, xử lý các hành vi gây thất thoát, lãng phí tài sản công, tài chính công, các cơ quan Trung ương gồm Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Công an cùng các bộ, ngành liên quan đã phối hợp ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn việc xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo quy định của Bộ luật Hình sự. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 25/01/2026.

Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai gây lãng phí lớn cho ngân sách Nhà nước

    Thông tư liên tịch quy định rõ nguyên tắc, nội dung, trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, người tiến hành tố tụng, thanh tra, kiểm toán, giám định, định giá và cơ quan quản lý nhà nước trong việc xác định hậu quả lãng phí, bảo đảm quá trình xử lý vụ việc, vụ án được khách quan, thận trọng, chặt chẽ, đúng pháp luật.

 

    Theo đó, việc xác định lãng phí phải tuân thủ quy định của pháp luật hình sự và tố tụng hình sự; bảo đảm tính khách quan, thống nhất; giữ bí mật nhà nước, bí mật công tác; đồng thời xem xét đầy đủ yếu tố lỗi, động cơ, mục đích vụ lợi, nguyên nhân, điều kiện xảy ra vi phạm để áp dụng chính sách xử lý phù hợp, nhân văn.

 

    Thông tư xác định 5 nhóm hành vi có dấu hiệu gây lãng phí cần tập trung làm rõ, gồm: vi phạm trong lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; vi phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước; vi phạm trong đầu tư công, đầu tư xây dựng, mua sắm và quản lý tài sản công; vi phạm trong quản lý, khai thác, sử dụng đất đai, tài nguyên; vi phạm trong quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp, dự án đối tác công tư và đầu tư ra nước ngoài.

 

    Đáng chú ý, Thông tư đã hướng dẫn cụ thể phương pháp lượng hóa hậu quả lãng phí làm căn cứ xử lý hình sự như: xác định số tiền chi vượt định mức, tiêu chuẩn; tính diện tích xây dựng vượt chuẩn nhân với suất vốn đầu tư; tính hao mòn, khấu hao tài sản không sử dụng; tính lãi suất đối với nguồn vốn nhà nước bị “đóng băng” do dự án chậm triển khai; hoặc tính toàn bộ chi phí đầu tư và tháo dỡ đối với công trình không đạt mục tiêu.

 

    Trách nhiệm phối hợp liên ngành cũng được quy định chặt chẽ, trong đó cơ quan điều tra chủ trì thu thập chứng cứ; cơ quan thanh tra, kiểm toán, chuyên môn kịp thời cung cấp thông tin, dữ liệu, tiêu chuẩn, định mức, tham gia đánh giá hậu quả lãng phí khi có yêu cầu.

 

    Việc ban hành Thông tư liên tịch góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, khắc phục khó khăn trong việc chứng minh thiệt hại do lãng phí, tạo cơ sở quan trọng nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản, ngân sách và các nguồn lực của Nhà nước.